29 Kasım 2012 Perşembe

Umrumda Değilsin - Ahmet Altan (*)

 

Adam uzun bir seyahat dönüşü neşeyle eve girdiğinde içeride birden tuhaf bir sessizlik olur, dostları gözlerini kaçırır, sevgilisi huzursuzca kıpırdanır, en yakın arkadaşı yanındaki bardağa uzanır.

Sonra herkes gider.
Sevgilisi, "Sana bir şey söylemeliyim" der.
Adam sarılır sevgilisine, "Gerek yok" der, "hiçbir şey söyleme."
Kendilerine birer içki koyarlar ve adam, sanki olması gerekenden biraz daha neşeli ve coşkulu konuşur.
— Hadi evlenelim. Kadın şaşırır.
— Nasıl?
— Gidip evlenelim.
Adam gerçekten evlenmek mi istiyordu, yoksa o sessizliğin üstesinden gelmek için tutkulu ruhuna uygun bir coşku patlamasına mı kaptırmıştı kendini, yoksa duymak istemediği bir açıklamayı bir daha duymayacağı şekilde gömmek için büyük bir olaya mı sığınmaya çalışmıştı bilmiyoruz.
O akşam kadın, müstakbel kocasının masaya koyduğu buruşuk bir broşür görür, arkasında birkaç satır yazılmıştır, "Bu ne?" diye sorar, "Bir şiire başlamıştım" der adam, kadın sevinçle ve sevginin kendisine verdiğine inandığı otoriteyle, "Bitir şiiri" der.
Evlenirler.
Yeni bir eve taşınırlar.
Kadın, kutuları açıp eşyaları yerleştirmeye çalışırken içeri, kocasının en yakın arkadaşı olan, geçtiğimiz yüzyılın en büyük piyes yazarlarından Eugene O'Neill girer.
Adı konmamış, kaçamak ve kaygan bir ilişki yaşamış insanların arasındaki o tuhaf huzursuzluk içinde kadın kutularla ilgilenir, O'Neill bir içki ister. Kadın içki şişesini verir.
O'Neill huysuzlaşır.
— Bardak da istiyorum!
Kadın bütün kutuları tek tek açarak bardak ararken, kadının telaşını ve tedirginliğini yatıştıracak bir hareket yapmadan bekler bardağı.
Kadın bardağı bulduğunda sormak istediği soruyu sorar.
— John'a söyledin mi?
— Biz evlendik, der kadın. O'Neill, kadına mavi bir zarf uzatır.
— Senin için bir şiir yazdim.
O'Neill gittikten sonra kadin, zarfi açmadan bir kitabin içine koyar.
Ve hayat, sanki görünenin altinda akip giden akintilardan habersizmiş gibi akmaya devam eder.
Kadinin kocasi, daha sonra Sovyet Devrimi'ni en iyi anlatan kitabi, Dünyayi Sarsan On Gün'ü yazacak olan, döneminin ünlü gazetecisi John Reed'dir.
Savaş karşiti, mücadeleci, tutkulu bir adamdir.
Kadin erkek ilişkilerinde "özgürlügü ve eşitligi" savunur.
Bir akşam, bir kitap ararken, O'Neill'in karisina verdigi şiiri bulur.
Kadin, açiklamak ister.
Dinlemez bile Reed.
— Umurumda değil, der, elbette istediğini yapabilirsin, istediğinle yatabilirsin, ben de çok yattım.
Gerçekten kadınlarla yattı mı bilinmez ama bu sözler karısını çok yaralar, "Kiminle yattın?" diye sorar, "Kiminle yattın?"
Sonra da eşyalarını toplayıp evi terk eder.
Karısının arkasından Reed, merdivenlere oturup ağlar.
Ondan sonrası bir karmaşadır.
Kadın, gazeteciliğe başlar ve gerçekten "özgür" bir hayata dalar, neredeyse yatmadığı adam kalmaz.
Epeyce sonra Reed, karısının, çalıştığı dergiden kovulduğunu öğrenir. Onu yeniden bulur, birlikte Rusya'ya gidip gazeteci olarak "devrimi" izlemeyi önerir.
Giderler.
Aralarındaki aşk yeniden canlanır.
Döndüklerinde Reed ünlü kitabını yazar.
Ama başarıya, mutlu gözüken hayatlarına rağmen Re-ed'in içindeki yara hiç kapanmaz, "umurunda bile olmadığını" söyleyen adam, karısının O'Neill'le ilişkisini hiç unutamaz.
Karısı onu yazıya çekmeye çalıştıkça o, politikaya doğru gider, Amerikan Komünist Partisi'nin içindeki hizip kavgalarına karışır.
Ve, birgün Amerikan Komünist Partisi'nin iç kavgalarını nihai bir çözüme kavuşturmak ve Sovyet yöneticilerinin, kendi hizibini asıl parti olarak kabul etmesini sağlamak için sahte bir pasaportla Sovyetler'e gider. Karısının itirazlarını dinlemez.
Zor bir yolculuktan sonra Rusya'ya varır ama bir daha oradan çıkamaz. Kaçmaya çalışırken Finlandiya'da hapse düşer, hastalanır, Sovyetler'e iade edilir.
Tek istediği, karısına kavuşmaktır.
Her gün mektup yazar.
Cevap alamaz.
Alamaz, çünkü karısı kocasını bulabilmek için o belalı günlerde hayatını ve geleceğini tehlikeye atarak Sovyetler'e doğru korkunç bir yolculuğa çıkmıştır.
Haberleşemezler bile.
Reed, karısının yeniden O'Neill'e döndüğünden kuşkulanır hep.
Karısının, kendisini bulabilmek için ne acılara ve sıkıntılara katlandığını bilmez.
Birbirine kavuşmak isteyen iki insan, bu amaca ulaşabilmek için hayatlarını tehlikeye atmaya, buzlu bozkırlarda günlerce süren yürüyüşlere, açlığa, hastalığa razı olurlar.
Sonunda birbirlerine kavuştuklarında artık, Reed çok hastadır.
Bu insanların hayatını anlatan filmi izlerken kaçınılmaz bir şekilde kendinize soruyorsunuz, eğer kavşak noktalarında bu iki insan başka türlü davranmış olsaydı, hayatları da.başka türlü olabilir miydi, diye.
Eğer kadın, sevgilisi seyahatteyken O'Neill'le kırıştır-masaydı ve Reed eve döndüğünde bunu fark etmeseydi hayatları nasıl olurdu ya da o mektubu bulduğunda karısının açıklamasını bile beklemeden, "Umurumda değil" demeseydi de karısını dinleseydi, kıskançlığını saklamaya çalışmak yerine gösterebilseydi ne olurdu?
Çok büyük bir yazar olan O'Neill'i o kadar kıskanma-saydı, acaba yazıdan ziyade politikaya ağırlık verir miydi, yoksa kendi kitaplarını yazmayı mı tercih ederdi?
Bu kadar "özgür", bu kadar "rahat", bu kadar "dost" oldukları halde neden her şeyi açıkça ve dostça konuşamadılar, yoksa aşk o dehşetli parçası kıskançlıkla birlikte geldiğinde o kadar "özgür, rahat ve dost" olamıyor muydu insan?
Bir yandan, onu bir kere daha görebilmek için hayatını tehlikeye atmaya razı olurken bir yandan da hayatının en önemli acısını ondan saklamak, gerçek duygularını açıklayamamak; kıskanan âşık bir insanın bir yanıyla sevdiğine yaslanıp bir yanıyla ondan, onun asla ulaşamayacağı kadar uzak olduğunu mu gösteriyordu?
Neden bütün hayatlarını etkileyecek hatalar yapmışlardı, insanlar âşık olduklarında mutlaka bir hata mı yapıyorlardı?
Büyük ve unutulmaz aşkları, öylesine büyük ve unutulmaz kılan, yapılan hataların açtığı ve asla sağalmayan yaralar mıydı?
Hiç kapanmayacak yaralar açmaya muktedir olduğumuz halde neden açılan yaraları iyileştirmeye muktedir değildik?
Yaşadığımız aşklar hayatlarımızı değiştiriyor.
Yapılan hatalar da değişen hayatı bir kere daha değiştiriyor.
Savruluyoruz.
O aşklar olmasaydı, o hatalar yapılmasaydı, o hayatlar nasıl olacaktı hiç bilemiyoruz.
Bildiğimiz, hayatı başkalarından daha başka türlü, daha tutkulu, daha unutulmaz yaşadıkları ama buna rağmen içlerinde hep "bir şeyin yarım kaldığı" duygusunu taşıdıkları.
Reed, bunaltıcı bir Sovyet hastanesindeki demir karyolada çok erken gelen bir ölümü beklerken, karısı, başucundaki komodinin üstünde yıllar önce kocasının cebinden çıkan buruşuk broşürü bulmuştu.
Arkasını çevirip bakmıştı.
Reed, o yarım şiiri yazıp tamamlamış ama karısına söylememişti.
Onların, defalarca bölünen, yolundan sapan eksik ilişkilerinde tamama eren tek şey de o şiir olmuştu herhalde.
Bir de kadının, bir ölünün başucunda döktüğü gözyaşları...
* 30 Kasım Cuma akşamı izleyeceğimiz Reds filmi dolayısıyla Ahmet Altan’ın “İçimizde Bir Yer” kitabından alınma bir yazı.

28 Kasım 2012 Çarşamba

Biyografi Filmleri Sevenler İçin Liste


1. Schindler’s List – (1993) (Oskar Schindler) (Liam Neeson)
2. Gandhi – (1982) (Mahatma Gandhi) (Ben Kingsley)
3. Lawrence of Arabia – (1963) (Thomas E. Lawrence) (Peter O’Toole)
4. Raging Bull – (1980) (Jake LaMotta) (Robert De Niro)
5. Napoleon – (1927, silent) (Napoleon Bonaparte) (Albert Dieudonné)
6. Amadeus – (1984) (Wolfgang Amadeus Mozart) (Tom Hulce)
7. Patton – (1970) (George S. Patton) (George C. Scott)
8. Braveheart – (1995) (William Wallace) (Mel Gibson)
9. Malcom X – (1992) (Born: Malcolm Little) (Denzel Washington)
10. The Ten Commandments – (1956) (Moses) (Charlton Heston)
11. The Passion of Joan of Arc – (1928) (Joan of Arc) (Maria Falconetti)
12. Spartacus – (1960) (Spartacus, slave revolt leader) (Kirk Douglas)
13. Becket – (1964) (Thomas Becket) (Richard Burton)
14. The Spirit of St. Louis – (1957) (Charles Augustus Lindbergh) (James Stewart)
15. Lust For Life – (1956) (Vincent Van Gogh, painter) (Kirk Douglas)
16. Mary, Queen of Scots – (1972) (Mary Stuart) (Vanessa Redgrave)
17. Andrei Rublev – (1969) (Andrei Rublyov) (Anatoli Solonitsyn)
18. Pride Of The Yankees – (1943) (Henry Louis ‘Lou’ Gehrig) (Gary Cooper)
19. Sergeant York – (1941) (Alvin C. York) (Gary Cooper)
20. The Miracle Worker – (1962) (Annie Sullivanr) (Anne Bancroft, Patty Duke)

21. Bonnie and Clyde – (1967) (Bonnie Parker, Clyde Barrow) (Faye Dunaway, Warren Beatty)
22. The Agony and the Ecstasy – (1965) (Michelangelo) (Charlton Heston)

23. Mommie Dearest – (1981) (Joan Crawford) (Faye Dunaway)
24. The Passion of the Christ – (2004) (Jesus) (James Caviezel)
25. The Diving Bell and the Butterfly – (2007) (Jean-Dominique Bauby) (Mathieu Amalric)
26. Capote – (2006) (Truman Capote) (Philip Seymour Hoffman)
27. Immortal Beloved – (1995) (Ludwig van Beethoven) (Gary Oldman)
28. The Last Emperor – (1987) (Pu Yi) (John Lone)
29. Goodfellas – (1990) (Henry Hill) (Ray Liotta)
30. A Beautiful Mind – (2002) (John Nash) (Russell Crowe)
31. Ivan Grozny II: Boyarsky zagovor – (1958) (Czar Ivan IV) (Nikolai Cherkasov)
32. Ray – (2004) (Ray Charles) (Jamie Foxx)
33. The Pianist – (2002) (Wladyslaw Szpilman) (Adrien Brody)
34. The Elephant Man – (1980) (Dr. Frederick Treves) (Anthony Hopkins)
35. Silkwood – (1983) (Karen Silkwood) (Meryl Streep)
36. Young Mr. Lincoln – (1939) (Abraham Lincoln) (Henry Fonda)

37. The Diary of Anne Frank – (1959) (Anne Frank) (Millie Perkins)
38. Gorillas in the Mist – (1988) (Dian Fossey) (Sigourney Weaver)
39. A Man For All Seasons – (1966) (Sir Thomas More) (Paul Scofield)
40. Butch Cassidy and the Sundance Kid – (1969) (Butch Cassidy) (P. Newman)
41. Lenny – (1974) (Lenny Bruce) (Dustin Hoffman)

42. Finding Neverland – (2004) (James Barrie) (Johnny Depp)
43. Good Night and Good Luck – (2005) (Edward R. Murrow) (David Strathairn)
44. Shine – (1996) (David Helfgott) (Geoffrey Rush)
45. Yankee Doodle Dandy – (1942) (George M. Cohan) (James Cagney)
46. Mask – (1985) (Rocky Dennis) (Eric Stoltz)
47. The Hurricane – (1999) (Rubin “Hurricane” Carter) (Denzel Washington)
48. Madame Curie – (1944) (Marie Curie) (Greer Garson)
49. Monster – (2004) (Aileen Wuornos) (Charlize Theron)
50. Ed Wood – (1994) (Ed Wood) (Johnny Depp)
51. Chaplin – (1993) (Charles Chaplin) (Robert Downey Jr.)

52. Bird – (1988) (Charlie ‘Bird’ Parker) (Forest Whitaker)
53. What’s Love Got To Do With It – (1993) (Tina Turner) (Angela Bassett)
54. Cinderella Man – (2005) (James Braddock) (Russell Crowe)
55. Walk The Line – (2005) (Johnny Cash) (Joaquin Phoenix)
56. The Aviator – (2004) (Howard Hughes) (Leonardo DiCaprio)
57. Pollock – (2000) (Jackson Pollock) (Ed Harris)
58. The Buddy Holly Story – (1978) (Buddy Holly) (Gary Busey)
59. Viva Zapata! – (1952) (Emiliano Zapata) (Marlon Brando)
60. Joan of Arc – (1948) (Joan of Arc) (Ingrid Bergman)

61. Kundun – (1997) (Dalai Lama) (Tenzin Thuthob Tsarong)

62. The Doors – (1991) (Jim Morrison) (Val Kilmer)
63. Jim Thorpe: All American – (1951) (Jim Thorper) (Burt Lancaster)
64. The Life of Emile Zola – (1937) (Emile Zola) (Paul Muni)
65. Frida – (2002) (Frida Kahlo) (Salma Hayek)
66. Brian’s Song – (1971) (Brian Piccolo) (James Caan)
67. Cleopatra – (1963) (Cleopatra VII) (Elizabeth Taylor)
68. Sid & Nancy – (1986) (Sid Vicious) (Gary Oldman, Chloe Webb)
69. Ali – (2001) (Muhammad Ali) (Will Smith)
70. Papillon – (1972) (Henri ‘Papillon’ Charriere) (Steve McQueen)
71. La Bamba – (1987) (Ritchie Valens) (Lou Diamond Phillips)

72. Basquiat – (1996) (Jean Michel Basquia) (Jeffrey Wright)
73. Man on the Moon – (1999) (Andy Kaufman) (Jim Carrey)
74. Nixon – (1995) (Richard Milhous Nixon) (Anthony Hopkins)
75. Nicholas and Alexandra – (1971) (Tsar Nicholas II) (Michael Jayston, Janet Suzman)
76. Quills – (2000) (The Marquis de Sade) (Geoffrey Rush)
77. Erin Brockovich – (2000) (Erin Brockovich) (Julia Roberts)
78. Lean On Me – (1989) (Joe Clark) (Morgan Freeman)
79. Elizabeth – (1998) (Elizabeth I of England)(Cate Blanchett)
80. Reds – (1981) (John Reed) (Warren Beatty)

81. Surviving Picasso – (1996) (Pablo Picasso) (Anthony Hopkins)

82. Alexander – (2004) (Alexander the Great) (Connor Paolo)
83. People vs. Larry Flynt – (1996) (Larry Flynt) (Woody Harrelson)
84. Hoffa – (1992) (James R. ‘Jimmy’ Hoffa) (Jack Nicholson)
85. I Accuse – (1958) (Alfred Dreyfus) (José Ferrer)
86. Kinsey – (2004) (Alfred Kinsey) (Liam Neeson)
87. Anastasia – (1956) (Anna Koreff) (Ingrid Bergman)
88. Birdman of Alcatraz – (1962) (Robert Stroud) (Burt Lancaster)
89. King of Kings – (1961) (Jesus) (Jeffrey Hunter)
90. Bugsy – (1991) (Ben ‘Bugsy’ Siegel) (Warren Beatty)
91. The Private Lives of Elizabeth and Essex (1939) (Elizabeth I) (Bette Davis)
92. Before Night Falls – (2001) (Reinaldo Arenas) (Javier Bardem)
93. Lady Sings the Blues – (1972) (Billie Holiday) (Diana Ross)
94. Sybil – (1976) (Shirley Ardell Mason) (Sally Field)
95. Boys Don’t Cry – (1999) (Teena Brandon) (Hilary Swank)
96. Henry & June – (1990) (Henry Miller, June Miller) (Fred Ward, Uma Thurman)
97. Casanova – (2005) (Giacomo Casanova) (Heath Ledger)
98. Bound for Glory – (1976) (Woody Guthrie) (David Carradine)
99. El Cid – (1961) (“El Cid”, Rodrigo Díaz de Vivar) (Charlton Heston)

100. Disraeli – (1929) (Benjamin Disraeli) (George Arliss)